اکثر شهرهای میلیونی نزدیک گسل های فعال واقع شده اند. حرکات زمین در حومه گسل های فعال به دو پارامتر اصلی امتداد گسیختگی و تاثیرات تغییر مکان ماندگار وابسته هستند. بنابراین، این دو پارامتر برای طرح مقاوم سازی زلزله و کاهش خطر لرزه ای مهم می باشند تا بتوان مشخصات حرکات توانمند زمین در حوزه نزدیک گسل را در کلان شهرها ارزیابی کرد.در این مقاله، حرکت زمین در حوزه نزدیک گسل با استفاده از مدل سینماتیکی شهر تهران، پایتخت ایران مدلسازی شده است. شهر تهران در امتداد گسل شمال تهران (NTF)، که بعنوان یک چشمه لرزه ای احتمالی فرض شده بوده گسترش یافته است. مدلهای سینماتیکی یکی از روشهای موثر برای مدلسازی حرکات توانمند زمین بلند پریود شامل لغزش ناهمگن برروی گسل (اسپریتی) و زمین شناسی زیرزمینی می باشند. در اینجا، حرکات زمین در حوزه نزدیک گسل بر اساس نمایش NTF فرضی با استفاده از مدل سینماتیکی گسل محدود بوجود آمده است. پس، تغییرات پارامترهای گسلش از قبیل زمان فرآیش، حداکثر لغزش، سرعت گسیختگی و فاصله ساختگاه تا گسل برروی مشخصات پالس حوزه نزدیک بطور عددی آزمایش و بحث شده اند.

مدلسازی کاهندگی بیشینه سرعت برای زمین لرزه های میان صفحه ای در استرالیا به دلایل متعددی از جمله فقدان داده های دستگاهی با کیفیت بالا از زمین لرزه هایی که در فاصله نزدیکی از ایستگاه ثبت شده اند با چالش های متعددی روبروست. علاوه بر آن تغییر قابل توجه در وضعیت پوسته زمین در داخل قاره استرالیا بدان معناست که بیش از یک رابطه کاهندگی برای آن ضروری به نظر می رسد. اگر چه کل قاره نیز خود در درون صفحه تکتونیکی هند - استرالیا واقع است. شیوه مدلسازی بکار گرفته شده در این مطالعه بر اساس جداسازی مناسب تاثیرات چشمه لرزه ای با پوسته زمین و کاهندگی مسیر استوار است. هر یک از این اثرات توسط عوامل مولفه ای جداگانه نمایش داده می شود. میزان دقت این مدل مولفه ای کاهندگی توسط (CAM) داده های تاریخی شدت زمین لرزه ها که در مدت یکصد سال گذشته در استرالیا جمع آوری شده برآورد می گردد. به کمک تحلیل پس مانده ها، می توان نشان داد که CAM در مقایسه با بسیاری از مدلهای مورد استفاده، مقادیر مناسبتری برای شدت و بیشینه سرعت زمین تخمین می زند. بیشتر مقادیر شدت ثبت شده زمین لرزه ها با اختلافی محدوده 0.5 واحد شدت در توافق با مقادیر محاسباتی توسط CAM می باشد.

این تحقیق با هدف مدلسازی تغییرات زمانی- مکانی آلبدو با استفاده از اثر همزمان چند مولفه از جمله: رطوبت لایه سطحی خاک (Wetness)، ابرناکی (Cloudiness)، توپوگرافی و تراکم پوشش گیاهی (NDVI) با استفاده از مدل MEERA2 با قدرت تفکیک 50 در 50 کیلومتر طی سال های 2000 تا 2010 در گستره ایران مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از تحلیل فضایی مقادیر آلبدو در گستره ایران نشان داد که بیشترین مقدار در طول جغرافیایی 44 تا 45درجه شرقی به میزان 2.8 تا 3.3 و کمترین مقدار بازتابش نیز بین 52 تا 53 درجه طول شرقی یعنی دامنه های شرقی رشته کوه های زاگرس به میزان 1 تا 1.5 واحد به ثبت رسیده است. از نظر رتبه استانی نیز بیشترین بازتابش به میزان 0.25 واحد مربوط به استان ایلام می باشد و سپس استان فارس به مقدار 0.24 واحد در رتبه بعدی قرار گرفته است. کمترین میزان آلبدو نیز به استان های گیلان و سپس مازندارن با مقادیر 0.17 و 0.19 واحد اختصاص دارد. همچنین نتایج حاصل از تحلیل زمانی در مقیاس فصلی نشان داد که بیشترین مقدار آلبدو در پهنه ایران در فصل زمستان به مقدار 0.26 واحد و حداقل مقدار بازتابش در فصل بهار با 0.23 واحد به ثبت رسیده است. در مجموع با توجه به عوامل مورد استفاده، می توان گفت که مناطق غرب و مرکز کشور دارای بیشترین; و مناطق شمال و شمالغرب کشور دارای کمترین آلبدو هستند.

غالبا پلهای با دهانه طویل بر روی گذرگاههایی با دره های عمیق بنا می شوند. این گذرگاهها بدلیل ناهمگونی های توپوگرافیکی و شرایط خاک محل، نیاز به بررسی های خاص مبنی بر امکان بروز بزرگنمایی های موضعی حرکتهای زمین را دارند. در حقیقت، این عامل باعث افزایش موضعی نیروهای ورودی لرزه ای شده و امکان دارد در ستونهای پل عکس العملهای ناهماهنگ بوجود آورد. در اینگونه موارد باید الزامات طراحی خاصی مورد نظر قرار گیرد تا از گسترش صدمات وارده در اثر جابجایی های غیر فاز زمین و جابجایی نسبتا بزرگ ناشی از آن در ستونهای مجاور هم جلوگیری شود. بنابراین، تشخیص تغییرات حرکت زمین ناشی از ناهمگونی های جانبی موضعی و ناشی از خصیصه های کاهندگی در توصیف واقع گرایانه حرکتهای ناهماهنگ در پایه ستونهای پل یک امر حیاتی است. ما کارهای انجام پذیرفته در چارچوب همکاریهای بین المللی در تشخیص اهمیت تحریک لرزه ای غیر همزمان ساختمانهای بلند را توضیح داده ایم. به منظور تکمیل این وظیفه، یک مجموعه داده های شتابنگاشت غیر واقعی بر اساس پارامترهایی که بر اساس دانش فعلی ما، شامل ساختار ژئولوژیکی و زمینه های لرزه - تکتونیکی محدوده مورد مطالعه است، محاسبه گردیده است. نتایج نشان می دهند که ناهمگونی های جانبی می توانند تغییرات قابل توجهی در حرکت نقاط مختلف زمین حتی در فواصل کوچک، بوجود آورند. به عبارت ساده تر، هنگامی که دامنه های جابجایی، سرعت و شتاب بررسی می شوند، تفاوت نسبی دامنه حرکت با دامنه حرکت قابل مقایسه است. بنابراین بر اساس رابطه تجربی برازش موجود بین شدت و حداکثر مقدار حرکت زمین، نتیجه کلی مدل سازی ارایه شده این است که اثرات ناشی از حرکتهای نسبی می توانند باعث شود، شدت لرزه ای که پل تجربه می کند نسبت به شدت متوسط موثر در ناحیه ای که پل در آن قرار گرفته، اندکی بیش از یک واحد گردد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.